Eigenbilzen
Eigenbilzenaren in de tweede wereldoorlog
Tweede wereldoorlog in Eigenbilzen

Toen Hitler in 1933 aan de macht kwam in Duitsland, waren noch Engeland en Frankrijk ernstig verontrust omtrent het naderen van een nieuwe oorlog.
Beide landen hadden tijdens de Eerste Wereldoorlog samen 1 miljoen doden gehad en waren niet zo enthousiast om opnieuw aan een zelfde avontuur te beginnen.

Ons land ging op 26 augustus 1939 tot de mobilisatie over, koning Leopold III nam het bevel over het leger.

Begin januari 1940 was er reeds een echte oorlogssfeer.
In mei 1940 werd het grondgebied, gelegen tussen de brug van Diepenbeek en deze van Lixhe, met als strategische punten: het Albertkanaal met de bruggen Veldwezelt, Vroenhoven, Briegden, Kanne, Ternaaien en Klein-Ternaaien en het fort van Eben-Emael, verdedigd door het 1ste legerkorps met 45.000 manschappen. Dit legerkorps, onder het bevel van generaal Vanderveken, bevatte ondermeer twee infanterie divisies: de 4de divisie met 16.700 manschappen, die de sector tussen de brug van diepenbeek en de brug van Eigenbilzen bezette en de 7de divisie met eveneens 16.700 manschappen, met als opdracht de bezetting van de sector Eigenbilzen-brug Lixhe.
In totaal beschikte het Belgische leger over 5 ŕ 600.000 manschappen, onderverdeeld in 18 infanteriedivisies, 2 divisies Ardeense Jagers,   
1 Cavaleriekorps, het Grenswielrijdersbataljon en 2 lichtere regimenten, waar onder de Rijkswacht. Belgie beschikte verder over 310 vliegtuigen met als types Gloster-Gladiator, Hawker-Hurricane, Fairey-Battle en Renard-Bregnet.

Op 12 mei 1940 stegen te Amifontaine een aantal Engelse vliegtuigen van het 12de Squadron op. Ook zij slaagden er niet in de bruggen te vernietigen.
Het toestel van Fred Marland, Kennet Douglas Footner en John Lawrence Perrin kwamen naar beneden te Eigenbilzen.
Een gedenksteen ter herdenking van deze gevallen piloten werd op de plaats waar de vliegtuigen neerstortte opgericht.
Onze burgerlijke oorlogsslachtoffers

Keppers Joannes, geboren te Eigenbilzen op 18 augustus 1911, werd bij het opblazen van de brug van Eigenbilzen op 10 mei 1940 gedood. Hij bevond zich nog op de brug toen die ontplofte.

Swennen Maria, geboren te Eigenbilzen op 9 maart 1901, werd op 10 mei 1940 door de bommen in haar eigen huis gedood. Op haar gedachtenisprentje staat een betekenisvolle tekst: 10 mei 1940 bij ’t eerste ochtendgloren zwaar kanongebulder.” De hemel vol ronkende, sissende, den dood zaaiende vliegmachienen. Oorverdovende ontploffingen boven en rondom ons. Zouden weerloze mensen aangevallen worden en als onschuldige slachtoffers moeten vallen. De zonne aarzelde hogerop te komen en dacht te weigeren zulk een moorddadige dag te belichten te verwarmen, de schone meimaand onwaardig”.

Jans Michel, geboren te Eigenbilzen op 17 januari 1906, werd op 10 mei 1940 te Lanaken aan de kazerne van de Grenswachters door een bomscherf zwaar gewond. Hij stierf op 16 mei te Maastricht.

Cox Jozef, geboren te Hasselt op 18 december 1900, wonende aan de Haenestraat huis naast de Jungebar te Eigenbilzen werd op 11 mei 1940 te Tienen door de bommen gedood.

Cox Odéle, geboren te Hasselt op 4 februari 1922, wonende aan de Haenestraat te Eigenbilzen werd op 11 mei 1940 door de bommen te Tienen gedood.

Meuris Elisa, geboren te Eigenbilzen op 24 september 1931, werd op 10 mei 1940 zwaar gekwetst en stierf op 11 mei 1940 te Zutendaal.

Van Eycken Maria, geboren te Hasselt op 18 januari 1905, wonende aan de Haenestraat te Eigenbilzen, werd op 11 mei 1940 in de Aendorenstraat te tienen samen met haar echtgenoot Cox jozef en haar dochter Adéle door de bommen gedood.

Welters Louis, geboren te Eigenbilzen 16 juni 1938, stierf op 13 mei 1940 in de armen van zijn moeder, getroffen door een Duitse kogel.

Withofs Lambert, geboren te Eigenbilzen op 7 mei 1868, weduwnaar van Helena Lantmeters overleed in de Roesburgstraat te Beveren aan de IJzer op 30 mei 1940.

Steegen Jan, 49 jaar, werd op 8 september 1944 door de Duitsers neergeschoten.
Meesters Paul, 4 jaar, werd op 11 februari 1945 door een vliegende bom gedood

De krijgsgevangenen in Duitsland die terug keerden

De Duitsers hadden een vaste lijn uitgestippeld omtrent het lot van de krijgsgevangenen. Alle Belgische militairen die gevangen genomen werden gedurende de operaties of die zich overgaven, werden onmiddellijk naar Duitsland gestuurd. De Vlaamse militairen, die na de capitulatie op 28 mei 1940 in hun eenheid waren gegroepeerd, onder het bevel van hun officieren, werden ter plaatse gedemobiliseerd op 10 juni 1940, uitgezonderd het actief kader dat naar gevangenis moest.

Baerten Pierre terug op 1 januari 1941
Bangels Willem
Broux Pierre           terug op 12 januari 1941
Broux Willy
Cielen Ernest
Claesen Hubert
Collas Eduard terug op 25 februari 1941
Collas Rafael terug op 28 februari 1941
Geurts Albert
Jans Gustaaf          terug op 28 februari 1941
Jeurissen Marcel
Keppers Frans
Kuypers Jozef terug op 11 januari 1941
Martens Willem
Martens Jozef terug op 15 februari 1941
Meers Bartholomeus
Meers augustus terug op 11 januari 1941
Meeuwissen Mathieu
Morias Willem
Nijssen Pieter
Nivelle Jan
Nivelle Jozef          terug op 28 februari 1941
Parthoens Arnold
Souverijns Octaaf terug op 17 januari 1941
Steegen Lambert
Steegen Martin
Steegen Jean
Steegen Mathieu
Steegen Ernest
Stulens Albert terug op 11 januari 1941
Swennen Jean terug op 22 januari 1941
Swennen Isidoor
Vandenzavel Clement
Vangronsveld Albert
Vangronsvels Jaak terug op 12 januari 1941
Vliegen Jos
Vossen Ernest
Withofs Albert
Withofs Pieter
Withofs Roger.

Klokkenroof

Eigenbilzen parochiekerk St-Ursula

Klok (A 42874) gegoten door Michiels van Doornik, 1935 met als opschrift:
Me fudit Tornaci M. Michiels J.R.R.D. Artuur Thewissen parochus. D. Jozefus Vertessen burgmimagister Eigenbilse A. D. 1935. O Maria Alma Mater ora pro nobis etiam genitrix bendice clamorem meum audientes.

Klok (A.42192? A55054° GEGOTEN DOOR Simons Jozef, “de kwart 18de eeuw en met beeltenis O-L-Vrouw met kind en scepter.

Klok genaamd Ursula, gegoten in 1624 met als opschrift:
Santa Ursula cum sodalibus tuis Dns Ioes Petri Pastor in Eyckenbilsen sonder rust Huesch W.D.H. anno 1624 Lemmens Jans H. Geest Mer Giel Swennen ende Houb Beckers schatmers tot Eyckenbilsen.

Politieke gevangenen en weerstanders die stierven

Vandormael, Leonard, geboren te Eigenbilzen op 11 januari 1921, werd op 8 augustus 1942 te Eigenbilzen aangehouden omdat hij als amateur - fotograaf foto’s had gemaakt van de graven van drie Engelse piloten die in het talut van het Albertkanaal begraven lagen. Na een verblijf in de gevangenis te Hasselt van 9 tot 24 augustus 1942, werd hij overgebracht naar de gevangenis van Antwerpen waar hij verbleef van 25 augustus 1942 tot 31maart 1943. Even zijn wij zijn spoor kwijt maar van 8 tot 28 mei 1943 vinden we hem terug in een kamp te Bochum om dan geruime tijd te verblijven in het gevangenislager VII van Papenburg. Een korte periode, van 16 tot 26 januari 1945 was hij in concentratiekamp te Flossenburg om dan overgeplaatst te worden naar het arbeidskamp te Kamenz-Gross-Rosen in Saksen waar hij verbleef van 26 januari tot 16 maart 1945. op 16 maart belande hij in het concentratiekamp van Dachauen ’s anderendaags reeds werd hij opgenomen in de infirmerie waar hij op 30 maart 1945 overleed.

Politieke gevangenen die terug kwamen

Stulens Leonard, geboren te Eigenbilzen op 15 februari 1909, drukker, werd op 8 augustus 1942 aangehouden, wellicht omdat hij sluikpers drukte in samenwerking met Vandormael Leonard die op de dezelfde dag werd aangehouden. Stulens Leonard verbleef eerst twee maanden in de gevangenis te Hasselt en nadien in de gevangenis te Antwerpen.
Hij overleed te Bilzen op 20 januari 1973.


Verplicht tewerkgestelde en de weggevoerden

Broux Harrie, geboren te Eigenbilzen op 30 juni 1922, werd op 1 januari 1945 te Schönfeld-Ihringshausen bij Kassel door de luchtdruk van de bommen gedood.
In zijn dagboek had Harrie het volgende geschreven:
Als gewestleider van de K.A.J. staat op het eerste bladzijde (ik zal als kajotter in Duitsland iedere zondag mijn beweging vertegenwoordigen in de H. mis.)
Uit zijn dagboek hebben wij kunnen afleiden dat er niet minder dan 42 keer luchtalarm geweest was. De industriestad Kassel met de omringende gemeentes werden zwaar getroffen door de bombardementen. Op 1 januari bracht Harrie een bezoek aan zijn vrienden Martin Schrijvers en Henri Vanderstraeten uit Hoelbeek, die in Schönveld verbleven. Tijdens een bombardement dat die dag plaats had werd Harrie Broux gedood.

Verplicht tewerkgestelde die terug keerden

Biesmans Leo, Bruelstraat was verplicht tewerkgesteld in de omgeving van Berlijn.
Claesen René, was verplicht tewerkgesteld te Velten bij Berlijn.
Croux Jan, was verplicht tewerkgesteld te Liebenwalde. Wegens ziekte kon hij vervroegd naar huis terug keren.
Jans Jozef, verplicht tewerkgesteld te Wilhemshaven.
Jans Theo, verplicht tewerkgesteld te Töpchin.
Jans Michel, was verplicht tewerkgesteld te Liebenwalde. Hij riep een vroeger opgelopen knieletsel in en mocht naar huis.
Meers Jozef, was verplicht tewerkgesteld te Kassel.
Nulens Jan, verplicht tewerkgesteld te Liebenwalde.
Reynders Henri, uit de Braamstraat, verplicht tewerkgesteld te Liebenwalde. Wegens ziekte kon hij vervroegd naar huis.
Smeets Jan, Haenestraat was verplicht tewerkgesteld te Reinickendorf.
Steegen Thomas, Molendries was verplicht tewerkgesteld te Weissensee bij Berlijn.
Steegen Lambert, was verplicht tewerkgesteld te Töpchin.
Steegen Willem, Molendries was vanaf 3 december 1942 verplicht tewerkgesteld te Leipzig.
Stulens Cornelis Locht was vanaf 3 december 1942 verplicht tewerkgesteld te Lippendorf.
Swennen Marcel, Dorpsstraat was verplicht tewerkgesteld te Kummelsdorf.
Theunissen Michel, geboren te Maastricht en gehuwd met Jeanne Schiepers Lochtstraat werd op 6 juni 1944 te Bitsingen aangehouden. Hij verbleef in de citadelle te Luik van 6 juni tot 16 juni 1944. verder verblijf onbekend. Hij kwam terug op 3 mei 1945.
Vandegoor Leonard, Haenestraat was vanaf 3 december 1942 verplicht tewerkgesteld in Duitsland.
Vandegoor Jozef, verplicht tewerkgesteld in Duitsland.
Vandevenne Jan, was verplicht tewerkgesteld in Liebenwalde.
Vangronsveld Pieter, was verplicht tewerkgesteld in Duitsland.
Vossen Albert Jozef, Lochtstraat was van 15 april tot 28 mei 1945 verplicht tewerkgesteld te Liebenwalde. Tijdens zijn verblijf in Duitsland schreef hij op een open postkaart volgende tekst aan de voormalige burgemeester Moens van Eigenbilzen:

Zwaar was de tijding, zwaarder de scheiding.
Het zwaarst de kastijding, maar eens komt de bevrijding
Met ons aan de leiding.

Vossen Theofiel, was verplicht tewerkgesteld te Kiel.
Willaert Karel, Bergstraat was verplicht tewerkgesteld te Liebenwalde.
Withofs Edgard, was verplicht tewerkgesteld te Velten.
Eigenbilzen